Στη διάλεξη αυτή, από τον διακεκριμένο οικονομικό ιστορικό κ. Ανδρέα Κακριδή, Επίκουρο Καθηγητή του Ιονίου Πανεπιστημίου και Επιστημονικό Υπεύθυνο του Ιστορικού Αρχείου της Τράπεζας της Ελλάδος, αναλύθηκε ο ρόλος της αμερικανικής βοήθειας της περιόδου 1947-1953 στη μεταπολεμική ανάκαμψη της Ελλάδας.

Με βάση την έρευνά του, και τα νέα στοιχεία τα οποία έχει συγκεντρώσει, ανέλυσε το μέγεθος της βοήθειας, τους τομείς τους οποίους επηρέασε και τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις της στην ανασυγκρότηση της ελληνικής οικονομίας.

Ένα από τα κυριότερα συμπεράσματα είναι ότι συγκριτικά στοιχεία, με βάση μόνο το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Ανάκαμψης (ERP), τοποθετούν την Ελλάδα στην κορυφή μεταξύ όλων των χωρών, με μέσες ετήσιες εισροές βοήθειας ίσες με 12,4% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με 2,2% για το σύνολο του ΟΕΟΣ (νυν ΟΟΣΑ) και 8,4% για την Αυστρία – τον επόμενο μεγαλύτερο αποδέκτη. Ωστόσο, η Ελλάδα έλαβε και πρόσθετη στρατιωτική βοήθεια ύψους 6,4% ετησίως, καθώς και βοήθεια μέσω άλλων προγραμμάτων. Όταν συνδυάζονται αυτές οι πηγές, οι εισροές ανέρχονται σε ένα επιβλητικό 20,3% ετησίως για τα έτη της εφαρμογής του σχεδίου Marshall, ή 18,5% για την ευρύτερη περίοδο 1947-53.

Με ετήσιες εισροές περίπου το ένα πέμπτο του ΑΕΠ, η σημασία των ξένων πόρων στη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης της Ελλάδας είναι δύσκολο να υπερτονιστεί. Αυτό αντιστρέφει μεγάλο μέρος της καθιερωμένης άποψης που θέλει την ξένη βοήθεια να έχει διαδραματίσει δευτερεύοντα ρόλο στην ανάκαμψη της Ελλάδας, και προσθέτει την Ελλάδα σε εκείνες τις χώρες όπου το σχέδιο Marshall είχε μία σημαντική, ίσως τη μεγαλύτερη, άμεση συμβολή στην οικονομική επιβίωση και ανάκαμψη μετά τον πόλεμο.

Ο κ. Κακριδής ανέλυσε επίσης την επιπλέον σημασία της βοήθειας για τη χρηματοδότηση των εισαγωγών, των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου και των ελλειμμάτων του προϋπολογισμού.

Τέλος, ο κ. Κακριδής αναφέρθηκε στους λόγους για τους οποίους οι αποστολές βοήθειας απέτυχαν να επιταχύνουν τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνταν για τη σταθεροποίηση της οικονομίας πριν από το 1953 και τους λόγους για τις γενικότερα μέτριες επιδόσεις της μεταρρυθμιστικής πολιτικής κατά την περίοδο αυτή.

Η ευθύνη τόσο για τις καθυστερήσεις όσο και για τις μέτριες μεταρρυθμιστικές επιδόσεις αποδίδεται τόσο στην αμερικανική όσο και στην ελληνική πλευρά. Οι κυριότεροι λόγοι ήταν η πολυδιάσπαση της οργάνωσης της αμερικανικής αποστολής, οι ασυμμετρίες πληροφόρησης, τα κίνητρα και οι αντιστάσεις της ελληνικής γραφειοκρατίας, αλλά και οι πολιτικές αντιστάσεις των ελληνικών κυβερνήσεων, οι οποίες λειτουργούσαν με κίνητρο την αποκατάσταση και εμπέδωση της πολιτικής τους εξουσίας και την αποτροπή περαιτέρω κοινωνικών αντιδράσεων.

Οι διαφάνειες της διάλεξης του κ. Κακριδή έχουν αναρτηθεί στο e-class του μαθήματος.

Σύνδεσμος σε ένα σχετικό σύντομο άρθρο του κ. Κακριδή στα αγγλικά

Σύνδεσμος σε ένα Σύντομο Βιογραφικό του κ. Κακριδή