Στη διάλεξη αυτή, από τον διακεκριμένο οικονομικό ιστορικό κ. Χρυσάφη Ιορδάνογλου, αναλύονται τα χαρακτηριστικά και οι προσδιοριστικοί παράγοντες της περιόδου της ταχείας ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, 1953-1973. Η βάση της διάλεξης ήταν η πρόσφατη έκδοση από την Τράπεζα της Ελλάδος του τόμου Α΄ του βιβλίου του, Η Ελληνική Οικονομία μετά το 1950, ο οποίος αναφέρεται στιν περίοδο 1950-1973.

Αφού ανέλυσε τα κύρια χαρακτηριστικά των οικονομικών επιδόσεων της περιόδου (υψηλή ανάπτυξη, χαμηλός πληθωρισμός, εξισορροπημένο εξωτερικό ισοζύγιο), ο κ. Ιορδάνογλου επεσήμανε ότι η επιτάχυνση της ανάπτυξης στην περίοδο αυτή επετεύχθη μέσα από την εκβιομηχάνιση. Το ποσοστό της μεταποίησης στο ελληνικό ΑΕΠ ανέβηκε από το 20% το 1950, στο 35% περίπου το 1973. Παράλληλα, συρρικνώθηκε σημαντικά το ποσοστό της αγροτικής παραγωγής, από το 28% του ΑΕΠ το 1950, στο 16% του ΑΕΠ το 1973.  

Κεντρική επιδίωξη της οικονομικής πολιτικής κατά την περίοδο αυτή ήταν η ενθάρρυνση των επενδύσεων στη βιομηχανία, την ενέργεια και τις οδικές μεταφορές. Ωστόσο, η επέκταση της συνολικής ζήτησης επεδιώκετο μέχρι το σημείο που δεν ετίθετο σε κίνδυνο η δημοσιονομική και νομισματική σταθερότητα.

Τα έξι (6) κεντρικά χαρακτηριστικά του καθεστώτος της οικονομικής πολιτικής της περιόδου αυτής ήταν:

1. Η σταθερή ισοτιμία δραχμής / δολαρίου, υποβοηθούμενη από συναλλαγματικούς περιορισμούς.

2. Η δημοσιονομική πειθαρχία

3. Αύξηση των μέσων ονομαστικών αποδοχών η οποία δενυπερέβαινε την αύξηση της παραγωγικότητας στην οικονομία.

4. Ο έλεγχος του πιστωτικού συστήματος με διοχέτευση πιστώσεων με ευνοϊκούς όρους στους τομείς προτεραιότητας.

5. Ο σεβασμός δικαιωμάτων ιδιοκτησίας με σταθερές σφαίρες επιρροής δημόσιου – ιδιωτικού τομέα.

6. Ο προσανατολισμός προς το σύστημα πολυμερών συναλλαγών των δυτικών χωρών στο εξωτερικό εμπόριο. Αυτό περιελάμβανε κατάργηση ποσοτικών περιορισμών, δασμολογική και μη δασμολογική προστασία και τη Συμφωνία Σύνδεσης με την ΕΟΚ.

Συμπερασματικά, το καθεστώς οικονομικής πολιτικής της περιόδου 1953-1973 – μολονότι ανεπιφύλακτα προσηλωμένο στην αρχή της διασφάλισης των δικαιωμάτων της ιδιοκτησίας – δεν λειτουργούσε με βάση τους κανόνες μιας αμιγώς ελεύθερης οικονομίας. Εγκαθίδρυσε ένα έντονα παρεμβατικό σύστημα και μερικοί από τους μηχανισμούς πάνω στους οποίους βασιζόταν ήταν ασυμβίβαστοι με τη λειτουργία μιας γνήσια ανοικτής κοινωνίας.

Το καθεστώς όμως διέθετε λογική και επιχειρησιακή συνοχή και μπορεί με ασφάλεια να ειπωθεί ότι απέδωσε πολλά από όσα αναμένονταν από αυτό. Εκτίμησε σωστά ότι το μείζον ζητούμενο για την ελληνική οικονομία της εποχής του ήταν ο εκσυγχρονισμός και η αναδιάρθρωση της παραγωγικής της μηχανής. Για τον σκοπό αυτόν, δημιούργησε το κλίμα ασφάλειας που απαιτείτο για την άνθηση της επενδυτικής δραστηριότητας και συνέβαλε – κατά τρόπο σύμφωνο με τις προθέσεις του – στην ταχεία ανάπτυξη της χώρας με κύρια ατμομηχανή τον ευρύτερο βιομηχανικό τομέα και τις επενδύσεις.

Ειδικά δε το διάστημα 1961-1973, η επίμονη στρατηγική της εκβιομηχάνισης που ακολουθείτο επί χρόνια απέδωσε τους πλουσιότερους καρπούς της.

Παράλληλα, το καθεστώς κατόρθωσε να συνδυάσει ταχεία ανάπτυξη με χαμηλό πληθωρισμό και με σχετικά χαμηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Σύνδεσμος στις Διαφάνειες της Διάλεξης

Σύνδεσμος στο βιβλίο του Χρυσάφη Ιορδάνογλου Η Ελληνική Οικονομία μετά το 1950, Τόμος Α